VIÊM THANH QUẢN CẤP MÙA RÉT: “NỖI ÁM ẢNH” CỦA NGƯỜI PHẢI NÓI NHIỀU VÀ CÁCH BẢO VỆ GIỌNG NÓI HIỆU QUẢ

Khi những đợt gió mùa tràn về, không khí lạnh và hanh khô có thể khiến niêm mạc đường hô hấp dễ bị kích ứng. Đặc biệt, những người thường xuyên phải sử dụng giọng nói như giáo viên, MC, tư vấn viên, nhân viên chăm sóc khách hàng… có nguy cơ gặp các vấn đề về thanh quản, trong đó có viêm thanh quản cấp.

Tình trạng này có thể gây khàn tiếng, đau rát họng, thậm chí mất tiếng tạm thời, ảnh hưởng đáng kể đến công việc và sinh hoạt hằng ngày. Vậy vì sao mùa lạnh làm gia tăng nguy cơ viêm thanh quản cấp và làm thế nào để bảo vệ giọng nói hiệu quả?

1. Vì sao mùa rét làm gia tăng nguy cơ viêm thanh quản cấp?

Thanh quản là cơ quan nằm giữa họng và khí quản, có vai trò quan trọng trong hoạt động hô hấp, bảo vệ đường thở và phát âm. Bên trong thanh quản có hai dây thanh âm, rung động khi luồng khí đi qua để tạo nên giọng nói.

Vào mùa lạnh, niêm mạc thanh quản dễ bị kích ứng bởi nhiều yếu tố, đặc biệt khi kết hợp với thói quen sử dụng giọng nói không đúng cách.

Sử dụng giọng nói quá mức: Việc nói liên tục trong nhiều giờ, nói to, la hét hoặc cố gắng nói át tiếng ồn khiến dây thanh phải hoạt động với cường độ cao. Điều này có thể gây kích ứng, phù nề và ảnh hưởng đến khả năng rung động của dây thanh.

Tác động của không khí lạnh và khô: Không khí lạnh, độ ẩm thấp có thể làm khô niêm mạc đường hô hấp. Đặc biệt, khi thường xuyên thở bằng miệng, luồng không khí lạnh đi vào đường thở mà không được làm ấm và làm ẩm đầy đủ qua mũi, khiến vùng họng và thanh quản dễ bị kích ứng.

Nhiễm virus đường hô hấp: Viêm thanh quản cấp thường có liên quan đến nhiễm virus, đôi khi xuất hiện cùng hoặc sau các đợt viêm đường hô hấp trên như cảm lạnh, viêm họng, viêm mũi. Sự thay đổi thời tiết, môi trường sinh hoạt kín và tiếp xúc với nguồn lây có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Các yếu tố kích thích khác: Khói thuốc lá, bụi bẩn, hóa chất, môi trường ô nhiễm và tình trạng trào ngược dạ dày – thực quản cũng có thể làm niêm mạc thanh quản bị kích ứng, khiến triệu chứng nặng hơn hoặc kéo dài.

2. Dấu hiệu nhận biết viêm thanh quản cấp

Viêm thanh quản cấp thường khởi phát tương đối nhanh, đặc biệt sau một đợt nhiễm virus đường hô hấp hoặc khi dây thanh phải hoạt động quá mức.

Một số triệu chứng thường gặp bao gồm:

Khàn tiếng, mất tiếng: Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Giọng nói có thể trở nên trầm đục, rè, hụt hơi, khó phát âm. Trường hợp nặng, người bệnh chỉ có thể nói thều thào hoặc mất tiếng tạm thời.

Ho khan, ho ông ổng: Người bệnh có thể xuất hiện những cơn ho khan, ho thành tiếng, đôi khi kèm cảm giác ngứa và vướng ở cổ họng. Triệu chứng có thể rõ hơn vào ban đêm hoặc sáng sớm.

Khô rát và khó chịu vùng họng: Cổ họng có cảm giác khô, ngứa, đau rát hoặc vướng víu, đặc biệt khi nuốt và cố gắng phát âm.

Triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp đi kèm: Một số trường hợp có thể xuất hiện sốt, mệt mỏi, đau mỏi cơ, chảy nước mũi, nghẹt mũi hoặc đau họng nếu viêm thanh quản xuất hiện cùng các bệnh lý đường hô hấp trên.

Mức độ biểu hiện ở mỗi người có thể khác nhau. Đặc biệt, tình trạng khàn tiếng không nên được xem là biểu hiện đơn thuần của việc nói nhiều, nhất là khi kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

3. Bí quyết bảo vệ giọng nói khỏe mạnh suốt mùa đông

Để hạn chế nguy cơ viêm thanh quản cấp, đặc biệt đối với những người thường xuyên phải sử dụng giọng nói, việc chăm sóc và bảo vệ dây thanh cần được duy trì hằng ngày.

Cho thanh quản nghỉ ngơi hợp lý: Hạn chế nói liên tục trong thời gian dài, tránh la hét hoặc cố gắng nói quá to. Người thường xuyên giảng dạy, thuyết trình nên sử dụng micro hoặc thiết bị trợ giảng để giảm áp lực lên dây thanh. Khi bị khàn tiếng, cần hạn chế nói và tránh cố gắng phát âm. Không nên nói thầm vì cách này cũng có thể khiến thanh quản phải hoạt động không phù hợp.

Giữ ấm vùng cổ và đường hô hấp: Khi ra ngoài trời lạnh, nên quàng khăn ấm, đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với luồng gió lạnh. Đặc biệt chú ý giữ ấm cơ thể vào sáng sớm và ban đêm.

Bổ sung đủ nước: Uống nước đều đặn trong ngày, ưu tiên nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phù hợp. Việc duy trì đủ nước giúp niêm mạc đường hô hấp không bị khô, hỗ trợ hoạt động của dây thanh. Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất có thể gây kích ứng thanh quản.

Vệ sinh mũi họng đúng cách: Có thể vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% khi cần thiết, đặc biệt sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi bẩn. Súc họng giúp làm sạch khoang miệng và vùng họng, tuy nhiên không thể thay thế việc thăm khám và điều trị khi đã mắc bệnh.

Giữ môi trường sống đủ độ ẩm: Khi sử dụng điều hòa hoặc máy sưởi trong thời tiết hanh khô, nên chú ý duy trì độ ẩm phù hợp, vệ sinh thiết bị thường xuyên và hạn chế tiếp xúc với khói bụi.

4. Khi nào cần thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng?

Nhiều người khi bị khàn tiếng thường tự mua thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc sử dụng kẹo ngậm để cải thiện triệu chứng. Tuy nhiên, khàn tiếng không chỉ xuất phát từ viêm thanh quản cấp mà còn có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác như tổn thương dây thanh, hạt xơ, polyp dây thanh hoặc trào ngược dạ dày – thực quản.

Việc tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh hoặc corticoid, khi chưa xác định nguyên nhân có thể không mang lại hiệu quả và tiềm ẩn những rủi ro không cần thiết.

Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Khàn tiếng kéo dài trên 2 tuần, không có dấu hiệu cải thiện hoặc ngày càng nặng hơn.
• Khàn tiếng tái đi tái lại nhiều lần, đặc biệt ở người thường xuyên phải sử dụng giọng nói.
• Đau họng kéo dài, nuốt đau hoặc có cảm giác vướng nghẹn bất thường.
• Khó thở, thở rít, sốt cao hoặc tình trạng bệnh diễn biến nặng.

Đặc biệt, nếu xuất hiện khó thở hoặc thở rít, người bệnh cần được cấp cứu kịp thời, không chờ các triệu chứng tự thuyên giảm.

Tại cơ sở chuyên khoa, bác sĩ sẽ thăm khám và có thể chỉ định nội soi thanh quản khi cần thiết để đánh giá tình trạng niêm mạc, dây thanh, xác định nguyên nhân gây khàn tiếng và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

BẢO VỆ GIỌNG NÓI – CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ SỨC KHỎE ĐƯỜNG HÔ HẤP

Giọng nói là công cụ giao tiếp và cũng là phương tiện làm việc quan trọng đối với nhiều người. Vì vậy, đừng chủ quan với tình trạng khàn tiếng, mất tiếng, đặc biệt trong những ngày thời tiết chuyển lạnh.

Chủ động giữ ấm, uống đủ nước, sử dụng giọng nói hợp lý và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường là những việc làm cần thiết để bảo vệ thanh quản.

Phòng khám Tai Mũi Họng PGS.TS Trần Anh sẵn sàng đồng hành cùng người bệnh trong việc thăm khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe Tai Mũi Họng.

—————-

PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG PGS. TRẦN ANH

Chu đáo – Tận tâm – Chuyên nghiệp

Địa chỉ: Số 75 ngõ 49 Huỳnh Thúc Kháng, P. Láng, TP. Hà Nội

Hotline đặt lịch và tư vấn: 038 3309896 – 0394946316