Viêm đường hô hấp trên là tình trạng rất thường gặp ở cả trẻ em và người lớn, đặc biệt trong thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi hoặc khi các tác nhân gây bệnh đường hô hấp lưu hành trong cộng đồng. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng, ho, khàn tiếng hoặc sốt.

Phần lớn trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus và có thể tự cải thiện. Tuy nhiên, một số trường hợp cần được thăm khám để xác định nguyên nhân, phát hiện biến chứng hoặc có hướng điều trị phù hợp.

Viêm đường hô hấp trên là gì?

Đường hô hấp trên bao gồm các cấu trúc như mũi, các xoang cạnh mũi, họng và thanh quản. Đây là khu vực thường xuyên tiếp xúc với không khí và các tác nhân từ môi trường nên dễ xảy ra tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng.

Viêm đường hô hấp trên thường được dùng để chỉ các bệnh nhiễm trùng cấp tính ở những vị trí này, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường, viêm mũi họng, viêm họng, viêm thanh quản và một số trường hợp viêm mũi xoang cấp.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có sức đề kháng suy giảm có thể cần được theo dõi sát hơn khi mắc bệnh.

Nguyên nhân gây viêm đường hô hấp trên

Virus là nguyên nhân phổ biến nhất của các nhiễm trùng đường hô hấp trên. Nhiều loại virus khác nhau có thể gây bệnh, bao gồm rhinovirus, virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV), adenovirus, coronavirus và một số virus đường hô hấp khác.

Vi khuẩn cũng có thể gây một số bệnh lý đường hô hấp trên, điển hình như viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A hoặc một số trường hợp viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn. Tuy nhiên, tỷ lệ nhiễm virus vẫn chiếm phần lớn.

Vì vậy, không phải cứ ho, đau họng, sổ mũi hoặc sốt là cần sử dụng kháng sinh. Kháng sinh không điều trị được nhiễm virus và chỉ nên sử dụng khi bác sĩ đánh giá có chỉ định phù hợp.

Triệu chứng viêm đường hô hấp trên thường gặp

Biểu hiện của bệnh có thể khác nhau tùy theo tác nhân gây bệnh, vị trí viêm, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của từng người.

Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Hắt hơi, chảy nước mũi.
• Nghẹt mũi, khó thở qua mũi.
• Đau, rát hoặc khó chịu ở họng.
• Ho khan hoặc ho có đờm.
• Khàn tiếng.
• Sốt hoặc cảm giác ớn lạnh.
• Đau đầu, đau mỏi người, mệt mỏi.
• Giảm cảm giác ngon miệng.

Ở trẻ nhỏ, cha mẹ có thể nhận thấy trẻ quấy khóc nhiều hơn, bú hoặc ăn kém, ngủ không ngon, nghẹt mũi hoặc ho. Một số triệu chứng có thể tương tự giữa nhiều bệnh khác nhau nên không thể chỉ dựa vào một biểu hiện để xác định chính xác nguyên nhân.

Viêm đường hô hấp trên có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus diễn biến nhẹ và có thể cải thiện trong khoảng 1–2 tuần, mặc dù ho đôi khi kéo dài lâu hơn.

Tuy nhiên, bệnh không phải lúc nào cũng nên chủ quan. Một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng hoặc nhiễm trùng lan sang các cơ quan lân cận, gây viêm tai giữa, viêm mũi xoang hoặc nhiễm trùng đường hô hấp dưới.

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc người có bệnh nền cần được theo dõi cẩn thận hơn.

Viêm đường hô hấp trên có cần dùng kháng sinh không?

Không phải trường hợp nào cũng cần dùng kháng sinh.

Do phần lớn nhiễm trùng đường hô hấp trên có nguyên nhân từ virus, việc tự ý sử dụng kháng sinh không giúp bệnh khỏi nhanh hơn. Ngược lại, sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định có thể gây tác dụng không mong muốn và góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Khi nghi ngờ nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng, quá trình thăm khám và trong một số trường hợp có thể chỉ định xét nghiệm cần thiết để quyết định phương pháp điều trị.

Người bệnh không nên tự mua kháng sinh, tự tăng giảm liều hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ.

Cách chăm sóc khi bị viêm đường hô hấp trên

Đối với các trường hợp nhẹ, việc chăm sóc chủ yếu nhằm giảm triệu chứng và giúp cơ thể hồi phục.

Người bệnh nên nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, duy trì dinh dưỡng phù hợp và giữ môi trường sống thông thoáng. Có thể vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối phù hợp khi cần thiết.

Thuốc hạ sốt, giảm đau hoặc các thuốc điều trị triệu chứng khác cần được sử dụng đúng liều và phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe. Đặc biệt với trẻ nhỏ, cha mẹ không nên tự ý sử dụng thuốc ho, thuốc cảm hoặc thuốc kháng sinh nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Khi nào người bệnh cần đi khám?

Nên đến cơ sở y tế để được đánh giá khi triệu chứng kéo dài, không cải thiện hoặc có xu hướng nặng lên.

Cần đặc biệt lưu ý khi người bệnh có các dấu hiệu như khó thở, thở nhanh hoặc bất thường; tím tái; sốt cao hoặc sốt kéo dài; đau họng nhiều, khó nuốt; đau tai hoặc chảy dịch tai; ăn uống kém, có dấu hiệu mất nước; mệt nhiều, li bì hoặc có biểu hiện bất thường về ý thức.

Với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh hoặc trẻ có bệnh nền, cha mẹ nên chủ động liên hệ bác sĩ sớm khi trẻ sốt hoặc có dấu hiệu bất thường.

Phòng ngừa viêm đường hô hấp trên như thế nào?

Một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ mắc và lây truyền các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch.
• Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
• Không dùng chung các vật dụng cá nhân.
• Giữ không gian sinh hoạt thông thoáng.
• Thực hiện tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, bao gồm các vaccine phòng bệnh đường hô hấp phù hợp với từng độ tuổi và nhóm nguy cơ.

Thăm khám viêm đường hô hấp trên tại Phòng khám Tai Mũi Họng PGS Trần Anh

Sổ mũi, nghẹt mũi, ho hay đau họng thường là những triệu chứng nhẹ, nhưng nếu kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Tại Phòng khám Tai Mũi Họng PGS Trần Anh, bác sĩ sẽ thăm khám và đánh giá tình trạng Tai Mũi Họng, từ đó tư vấn hướng theo dõi, chăm sóc hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Việc thăm khám đúng thời điểm không chỉ giúp kiểm soát triệu chứng mà còn góp phần phát hiện sớm những bệnh lý hoặc biến chứng cần được điều trị.

Phòng khám Tai Mũi Họng PGS Trần Anh
Hotline đặt lịch: 038 330 9896