Ngủ ngáy ở trẻ nhỏ là tình trạng khá thường gặp, đặc biệt khi trẻ bị cảm lạnh hoặc nghẹt mũi. Tuy nhiên, nếu trẻ thường xuyên ngủ ngáy, ngáy to hoặc đi kèm những biểu hiện bất thường về hô hấp, cha mẹ không nên chủ quan. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng tắc nghẽn đường thở khi ngủ, cần được thăm khám và đánh giá kịp thời.

1. Vì sao trẻ ngủ ngáy?

Ngủ ngáy xảy ra khi luồng không khí đi qua đường hô hấp trên gặp cản trở, khiến các mô mềm rung lên và tạo ra âm thanh trong lúc ngủ.

Ở trẻ em, tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:

• Nghẹt mũi do cảm lạnh hoặc viêm mũi: Dịch nhầy và tình trạng phù nề niêm mạc mũi khiến trẻ khó thở bằng mũi.
• VA hoặc amidan quá phát: Các tổ chức lympho phát triển lớn có thể làm hẹp đường thở, khiến trẻ dễ ngủ ngáy.
• Các bất thường về cấu trúc đường hô hấp trên: Một số đặc điểm giải phẫu có thể làm tăng nguy cơ tắc nghẽn đường thở khi ngủ.

Nếu tiếng ngáy chỉ xuất hiện trong thời gian trẻ bị cảm lạnh và giảm dần khi tình trạng nghẹt mũi cải thiện, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi. Tuy nhiên, ngủ ngáy kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên cần được chú ý hơn.

2. Những dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua

Không phải mọi trường hợp ngủ ngáy đều nguy hiểm. Điều quan trọng là cha mẹ cần quan sát tần suất ngáy, cách trẻ thở và chất lượng giấc ngủ.

Cha mẹ nên lưu ý nếu trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Ngáy to, thường xuyên: Tiếng ngáy xuất hiện nhiều đêm trong tuần, không chỉ khi trẻ bị cảm hoặc nghẹt mũi.
• Thường xuyên thở bằng miệng: Trẻ có thói quen há miệng khi ngủ, đôi khi kèm theo khô miệng sau khi thức dậy.
• Ngủ không yên giấc: Trẻ thường xuyên trở mình, trằn trọc, thức giấc hoặc có biểu hiện thở gắng sức.
• Có những khoảng ngừng thở khi ngủ: Trẻ đột ngột ngừng thở trong chốc lát, sau đó thở hổn hển hoặc giật mình tỉnh giấc.
• Thay đổi vào ban ngày: Trẻ dễ cáu gắt, khó tập trung, buồn ngủ hoặc có những thay đổi về hành vi và khả năng học tập.

Những biểu hiện trên có thể liên quan đến rối loạn hô hấp khi ngủ, trong đó có hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, hành vi và sự phát triển của trẻ nếu không được phát hiện, xử trí phù hợp.

3. Trẻ ngủ ngáy có liên quan đến VA và amidan không?

VA và amidan là các tổ chức lympho tham gia vào hoạt động miễn dịch của cơ thể. Tuy nhiên, khi VA hoặc amidan quá phát, chúng có thể làm thu hẹp đường thở trên, khiến trẻ ngáy khi ngủ, thở bằng miệng hoặc xuất hiện các dấu hiệu tắc nghẽn đường thở.

Trong một số trường hợp, trẻ có thể mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Đây là tình trạng cần được đánh giá chuyên khoa, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện ngừng thở, thở gắng sức hoặc ngủ không ngon giấc kéo dài.

Không thể xác định nguyên nhân chỉ dựa vào tiếng ngáy. Bác sĩ sẽ căn cứ vào triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả thăm khám để đưa ra nhận định phù hợp.

4. Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám Tai Mũi Họng?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng ngủ ngáy diễn ra thường xuyên, kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường về hô hấp và giấc ngủ.

Khi thăm khám, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng mũi, VA, amidan và các yếu tố liên quan đến đường thở trên. Tùy từng trường hợp, trẻ có thể được chỉ định thêm các phương pháp đánh giá giấc ngủ để xác định mức độ rối loạn hô hấp khi ngủ.

Lưu ý: Nếu trẻ có biểu hiện ngừng thở kéo dài, khó thở rõ rệt, tím môi hoặc da, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.

5. Cha mẹ cần làm gì khi trẻ ngủ ngáy?

Để theo dõi tình trạng của trẻ tốt hơn, cha mẹ có thể:

• Quan sát tần suất ngủ ngáy và những thay đổi trong cách trẻ thở khi ngủ.
• Chú ý các biểu hiện như thở bằng miệng, ngủ không yên giấc hoặc ngừng thở thoáng qua.
• Vệ sinh mũi đúng cách khi trẻ bị nghẹt mũi, theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi.
• Không tự ý sử dụng thuốc điều trị hoặc thuốc xịt mũi kéo dài khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Chủ động đưa trẻ đi khám khi ngủ ngáy thường xuyên hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.

Đừng chỉ quan tâm con ngủ bao lâu, hãy chú ý cả cách con thở khi ngủ!

Ngủ ngáy không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng, nhưng tình trạng này cũng không nên bị xem nhẹ khi kéo dài hoặc đi kèm những bất thường về hô hấp.

Phát hiện sớm nguyên nhân giúp trẻ được đánh giá và can thiệp phù hợp, góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.

Phòng khám Tai Mũi Họng PGS Trần Anh khuyến khích cha mẹ chủ động theo dõi giấc ngủ của trẻ và đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường để được tư vấn hướng xử trí phù hợp.